Scale vs Soul: waar technologie stopt en menselijkheid begint | EduSpark 2025

Tijdens EduSpark 2025 was er één lezing die bleef nazinderen. Niet door grootse toekomstvoorspellingen of technologische bravoure, maar door de rustige manier waarop een fundamentele vraag werd gesteld: hoe bewaren we het menselijke in een wereld die steeds sneller digitaliseert? In zijn keynote Scale vs Soul nodigde Dado Van Peteghem onderwijsprofessionals uit om niet alleen vooruit te kijken, maar ook bewust stil te staan bij wat niet verloren mag gaan.

Aan de hand van herkenbare herinneringen, de Game Boy, de eerste internetverbindingen en de opkomst van sociale media, schetste hij de snelheid van technologische verandering. Die evolutie is niet lineair, maar exponentieel. Met de komst van artificiële intelligentie bevinden we ons opnieuw op een kantelpunt, vergelijkbaar met eerdere technologische doorbraken, maar met een veel grotere impact op leren, werken en samenleven.

Wat vooral opviel, was de nuance. Technologie werd noch als bedreiging, noch als wonderoplossing gepresenteerd. AI is vandaag bijzonder sterk in schaal: het kan repetitieve taken overnemen, processen versnellen en administratieve lasten verlichten. Dat potentieel is reëel en waardevol. Tegelijk stelde Van Peteghem de vraag wat die schaalvergroting betekent voor mensen, en meer specifiek voor het onderwijs, waar relaties, motivatie en vertrouwen centraal staan.

Die evolutie brengt ook onzekerheid met zich mee. De fear of becoming obsolete leeft niet alleen in bedrijven, maar ook bij jongeren en startende werknemers. Net de taken waarmee veel loopbanen beginnen, worden steeds vaker door AI overgenomen. Dat vraagt om herdenken, niet alleen van jobs, maar ook van hoe we leren en begeleiden. Onderwijs zal bijgevolg veranderen. Niet door steeds meer technologie toe te voegen, wel door bewuster te kiezen waarvoor we technologie inzetten en waarvoor niet.

Daarbij keerde hij terug naar de kern van soul: empathie, creativiteit, verbinding en mentorschap. Vaardigheden die moeilijk te automatiseren zijn, maar essentieel blijven. Een AI kan uitleggen, structureren en analyseren, maar ziet niet de blik van een leerling die vastloopt, of het moment waarop motivatie ontstaat. Net daar blijft de rol van de leraar onmisbaar.

Van Peteghem plaatste die gedachte ook in een bredere maatschappelijke context. De heropleving van vinyl, analoge fotografie en livebeleving toont dat mensen, ondanks, of misschien net door, technologische vooruitgang, blijven verlangen naar authenticiteit en menselijk contact. Die ‘soul craving’ loopt parallel met digitalisering en onderstreept de nood aan evenwicht.

De lezing was geen pleidooi tegen innovatie, maar een uitnodiging tot bewuste keuzes. Technologie vraagt geen blind enthousiasme, maar betrokkenheid: ermee werken, experimenteren en tegelijk scherp blijven op wat onderwijs wezenlijk maakt. In de spanning tussen schaal en ziel schuilt geen tegenstelling, maar een opdracht. Technologie kan ruimte creëren, op voorwaarde dat we die ruimte invullen met datgene wat alleen mensen kunnen bieden.