Hoe werk ik met de woordenschatlijsten? Welke woorden moet ik met mijn leerlingen leren?

De woordenschatlijsten geven jou een houvast bij de woorden waarop bewust kan worden ingezet. Ze zijn geen afvinklijst: niet elk woord moet expliciet worden aangeleerd of actief worden ingeoefend. De lijsten helpen vooral om belangrijke woorden in beeld te hebben en kansen voor herhaling, verdieping en actief gebruik te benutten. 

In het bronnenboek vind je 20 gemeenschappelijke woorden van TaalKanjers en WereldKanjers. Dit zijn belangrijke woorden die in beide methodes een rol kunnen spelen en daardoor extra kansen bieden voor herhaling en verdieping. Een woord dat in WereldKanjers wordt aangebracht, kan bijvoorbeeld in TaalKanjers opnieuw opduiken in een tekst, gesprek of schrijfopdracht. Omgekeerd kunnen woorden uit TaalKanjers leerlingen ondersteunen bij het begrijpen en bespreken van de kennisinhouden in WereldKanjers. Zo versterken beide methodes elkaars woordenschatontwikkeling. 

De 20 woorden vormen geen lijst die leerlingen één voor één moeten instuderen of actief moeten beheersen. Zeker bij jongere leerlingen is het belangrijk om keuzes te maken. Bekijk welke woorden: 

  • essentieel zijn om de leerinhoud te begrijpen; 

  • nieuw of moeilijk zijn voor jouw leerlingen; 

  • bruikbaar zijn in andere lessen en contexten. 

Uiteindelijk bepaal je als leerkracht zelf op basis van de context, het lesdoel en de voorkennis van de leerlingen, hoeveel aandacht een woord krijgt.

Daarnaast heeft elke methode een eigen woordenschatlijst, met woorden die vanuit de eigen doelen en inhoud belangrijk zijn: 

  • De woordenschatlijst van WereldKanjers bevat vooral woorden die nauw verbonden zijn met de kennisinhouden van de thema’s. Het gaat onder meer om specifieke vaktaal en begrippen die leerlingen nodig hebben om de wereldinhouden te begrijpen en erover te kunnen praten. 

  • De woordenschatlijst van TaalKanjers bevat woorden die leerlingen nodig hebben om zich mondeling en schriftelijk uit te drukken en om te kunnen leren. Het gaat om algemene en specifieke school- en instructietaal, maar ook om relevante alledaagse taal. 

De drie lijsten hebben dus een complementaire functie. Sommige woorden verbinden taal- en kennisontwikkeling en komen daarom in beide methodes terug; andere woorden zijn vooral relevant vanuit de specifieke doelen en inhoud van TaalKanjers of WereldKanjers. De langere lijsten bieden bovendien mogelijkheden om te differentiëren. Afhankelijk van de voorkennis van de leerlingen en het lesdoel kan de leerkracht een selectie maken van woorden waarop extra wordt ingezet. De schrijflijnen op de lijsten kunnen daarbij bijvoorbeeld worden gebruikt om leerlingen het woord in hun thuistaal te laten noteren of het woord kopiërend te laten schrijven.