De onderwijswereld

Het onderwijs verandert constant. Van de nieuwe minimumdoelen in Vlaanderen, Pacte d’excellence in Wallonië tot de integratie van AI in de klas. Maar is elke vernieuwing automatisch een verbetering? Deze vraag legden we voor aan drie onderwijsexperts: Nabil Khazzaka, NT2-docent en e-learning expert, Alessandro Fontana, directeur van Atheneum Lier en Stef Van Malderen, uitgeefdirecteur bij Plantyn. Hun dagelijkse confrontatie met de realiteit van vernieuwing maakt hun perspectief waardevol voor iedereen die nadenkt over de toekomst van onderwijs.

Plantyn bestaat 75 jaar. Driekwart eeuw waarin we het onderwijs van dichtbij hebben mogen meemaken en ondersteunen. Dat is niet alleen een mijlpaal, maar vooral een verhaal van evolutie. Van de schrijflei naar het digitale bord. Van klassikale lessen naar flexibele leeromgevingen. Het onderwijs heeft zich steeds aangepast aan een veranderende maatschappij en wij mochten daar, samen met jullie, jaar na jaar deel van uitmaken.

Sinds dit schooljaar gaan secundaire scholen aan de slag met transversale sleutelcompetenties. Voor veel leraren klinken ze nog abstract: hoe vertaal je brede doelen zoals burgerschap, financiële geletterdheid of mentale gezondheid naar concrete lessen? Leerkracht economie-aardrijkskunde Joris Vangroenderbeek ging samen met zijn collega’s op zoek naar een werkbare aanpak. Met de leeroplossing PIT van Plantyn vonden ze structuur én flexibiliteit. “Ik ben enthousiast. PIT geeft richting, zonder dat het ons vastzet.”

Veel scholen herkennen het: een beleidsdocument komt binnen met sterke ambities en goed uitgewerkte plannen. In de praktijk botsen die plannen echter vaak op de realiteit van de klas: tijdsdruk, verwachtingen en administratieve verplichtingen. Daardoor raakt de oorspronkelijke visie soms op de achtergrond. Tijdens EduSpark 2025 benoemde Piet Desmet precies die uitdaging. Hij stelde een centrale vraag: hoe zorg je ervoor dat goede ideeën ook effectief worden uitgevoerd, zonder onderweg te verliezen wat echt belangrijk is?

Hoe leer je leerlingen beter leren? Voor leerlingen blijven algemene tips over ‘leren leren’ vaak abstract. Ook de transfer van die tips naar concrete vakken blijkt moeilijk. “Daar ligt een belangrijke rol voor de leerkracht: hoe meer je actieve leerstrategieën integreert in je les, hoe groter de leerwinst bij elke leerling”, zegt leerkracht en cognitief psycholoog Maaike Loncke. Hoe pak je dat aan?

Alles verandert op de werkvloer. Nieuwe technologieën, systemen en verwachtingen stapelen zich in snel tempo op. Veel teams voelen de druk om bij te leren, maar ervaren leren vooral als… nog iets erbij. Herkenbaar? Tijdens EduSpark schetste Els Minner een realiteit die voor velen vertrouwd aanvoelt: leren is noodzakelijk, maar voelt vaak zwaar. Niet omdat mensen niet wíllen leren. Wel omdat leren te vaak wordt herleid tot extra opleidingen bovenop een al volle agenda.

Tijdens EduSpark 2025 was er één lezing die bleef nazinderen. Niet door grootse toekomstvoorspellingen of technologische bravoure, maar door de rustige manier waarop een fundamentele vraag werd gesteld: hoe bewaren we het menselijke in een wereld die steeds sneller digitaliseert? In zijn keynote Scale vs Soul nodigde Dado Van Peteghem onderwijsprofessionals uit om niet alleen vooruit te kijken, maar ook bewust stil te staan bij wat niet verloren mag gaan.

Experten binnen en buiten het klaslokaal trekken aan de alarmbel: de kennisbasis van leerlingen is te zwak. Nochtans is voldoende voorkennis onmisbaar voor een vlot leerproces. Leerkracht en Plantyn-auteur Ann Cornelis benadrukt het belang van gerichte kennisopbouw: “Zonder voorkennis bouw je nieuwe leerstof op los zand.”

Op maandag 17 november 2025 verzamelden meer dan 400 onderwijsprofessionals in de Koningin Elisabethzaal in Antwerpen voor EduSpark 2025. Wat begon met koffie en begroetingen, eindigde met een hoofd en notitieboek vol inzichten, vragen en concrete plannen. Eén gedeelde ambitie stond centraal: samen ontdekken hoe we onderwijs sterker, eerlijker en toekomstgericht kunnen organiseren.

Wat als elke leraar een rol kan spelen in het verbeteren van taalvaardigheid? Met taalondersteuning in alle vakken kan elke leraar impact maken, zonder extra werkdruk.

Jutta De Wachter geeft elf jaar les in het vijfde en zesde leerjaar van Vrije Basisschool Libos Lippelo in Puurs-Sint-Amands, een kleine dorpsschool met een hecht team en een honderdtal leerlingen. “Als leerkracht heb je een vlakke loopbaan. Via nascholingen vind ik uitdaging en kan ik mijn expertise verdiepen.”

Op veel scholen krijgt professionalisering vorm via studiedagen of verplichte bijscholingen. Op De Resonant in Antwerpen loopt dat anders. Daar is professionalisering geen apart project, maar het natuurlijke gevolg van een grondige hertekening van de schoolorganisatie.

Onderwijsprofessionals staan vandaag voor enorme uitdagingen. Lerarentekort, toenemende diversiteit in de klas, gedragsproblemen en maatschappelijke onderwaardering zetten hun job onder spanning. Hoe kunnen we die evolutie keren?

Als leerkracht in de eerste graad van het secundair ga je aan de slag met 16 sleutelcompetenties, die de basis vormen voor minimumdoelen die je leerlingen moeten bereiken. Sommige sleutelcompetenties kan je als school koppelen aan een vak, maar wat met de transversale sleutelcompetenties?

Een van de grootste uitdagingen bij docenten NT2 is de diversiteit van hun groepen. Diversiteit op elk denkbaar vlak, wat betekent dat NT2-docenten veel aandacht moeten hebben voor differentiatie in hun lessen. Dat doen ze met veel passie en overtuiging, maar ook met heel veel van hun eigen tijd.

“Ik zie het belang van executieve functies en reflecteren wel, maar in mijn drukke klas is daar gewoon geen tijd voor.” Die verzuchting horen experten zoals Joke Grimmonprez, praktijklector aan Odisee Hogeschool en vormingscoach voor kleuterleerkrachten, maar al te vaak.

Hoe zorg je ervoor dat een digitaal leerplatform effectief bijdraagt aan motivatie, zelfvertrouwen en leerrendement bij kinderen? Vanuit die vraag startten Plantyn, AP Hogeschool, Samsung en mobco een onderzoek om de digitale leeroplossing Scoodle Play beter af te stemmen op de praktijk.

In veel scholen is leren de kerntaak – voor leerlingen. Maar geldt dat ook voor het schoolteam zelf? “In de praktijk zien we dat scholen niet altijd functioneren als lerende organisaties,” zegt Jan Royackers, directeur van Schoolmakers.

Jozefien Loman: “Mijd ja-neevragen en nodig kinderen uit om met elkaar in interactie te gaan.”

Levenslang leren is al lang geen modewoord meer, zeker niet in het onderwijs. “Onderwijsprofessionals weten als geen ander hoe belangrijk permanente professionalisering is,” zegt Luc Pierrart, directeur van CNO (Centrum Nascholing Onderwijs).

Als leerkracht in het eerste jaar van het secundair is het elk jaar afwachten: welke voorkennis herbergen de nieuwe jonge hoofdjes in je klas? Want daar zit nu een hiaat, er is een gebrek aan een helder referentiekader over de verwachte voorkennis. Daarom ontwikkelde Plantyn een handige nieuwe digitale tool: Klaar voor de start.

Digitale leermiddelen spelen een steeds grotere rol in het onderwijs, maar hoe effectief zijn ze werkelijk? In het basisonderwijs ontbreekt nog vaak wetenschappelijk inzicht in hoe digitale tools het leerrendement kunnen verhogen. Plantyn start nu een samenwerkingsverband met AP Hogeschool Antwerpen, Samsung en mobco om hun digitale leeroplossing Scoodle beter af te stemmen op de praktijk.

Met de nieuwe minimumdoelen voor het kleuteronderwijs komt er ook meer focus op wiskundig inzicht te liggen. Maar is het niet te vroeg om dat al bij kleuters te doen?

Veel leerkrachten worstelen ermee: hoe weet je of alle leerlingen mee zijn? Dat is in de heterogene klasgroepen van de eerste graad een grote uitdaging. Om dat te faciliteren, ontwikkelde Plantyn het digitale leerpad ‘Iedereen Mee’ voor de A-stroom. Niels Stoops licht de voordelen toe.

Leerkracht zijn is meer dan lesgeven. Je begeleidt je leerlingen, bereidt lessen voor en moet ook regelmatig je eigen kennis bijspijkeren. Dat laatste blijkt in de praktijk niet altijd evident. Wat zijn de grootste drempels?

Selwin Maginet is al 9 jaar leerkracht STE(A)M en wiskunde in de eerste graad van het GO! Atheneum Antwerpen. Hij merkt dat het taalniveau van leerlingen jaar na jaar daalt. “Daarom heb ik me geëngageerd om van alle leerkrachten bij ons op school ook taalleerkrachten te maken. Het is pure noodzaak. Elke les moet gericht zijn op taalondersteuning, en elke kleine vorm helpt.”

Een beter zicht op je data en je buikgevoel volgen hoeven elkaar niet tegen te spreken. Het één kan zelfs niet meer zonder het andere, als je jouw schoolbeleid wil versterken. Maar het is niet makkelijk om je weg te vinden in die gigantische berg aan gegevens die je als school verzamelt. Met de inzichten van deze experts kom je al heel ver.

Samenwerken, gedeeld leiderschap, aandacht voor welzijn, … Het zijn stuk voor stuk cruciale elementen om je schoolbeleid vorm te geven. Maar hoe begin je eraan?

Door werkdruk schiet bijscholing er voor leraren vaak bij in. Scholen die hier bewust ruimte voor maken, plukken er de vruchten van.

In Vlaamse scholen rust er vaak nog heel veel verantwoordelijkheid op de schouders van één formele leider, de directeur. Zelfs als die over alle kwaliteiten beschikt om een team goed aan te sturen, dan nog is een aanpak van gedeeld leiderschap de beste manier om tot het sterkste schoolteam te komen. Maar hoe werkt dat, gedeeld leiderschap?

Als beleidsmaker wil je goede beslissingen nemen die impact maken. De rol van data wordt daarin steeds groter. We vroegen onderwijsexpert Saskia Michielsen drie tips om je beleid met data te versterken.

De laatste vijf jaar verheft hij zijn stem niet vaak meer, zegt onderwijsexpert en professor emeritus Jan Van Damme. Tenslotte is hij met pensioen. Maar nu hij bij onderwijsmakers opnieuw animo zag om een aantal recente evoluties te onderzoeken, kon hij naar eigen zeggen niet laten.

Stand-up comedian Piv Huvluv (Jan Cattrijse) was in een vorig leven onderwijzer. Acht jaar geleden ruilde hij het klaslokaal in voor een leven op het podium. Een grote stap? Niet echt, want ook in zijn klas gebruikte hij humor om zijn publiek te boeien. Welke tips heeft deze oud-leerkracht voor collega-leerkrachten?

In onze reeks 'De toekomst van ons onderwijs' laten we experten uit de Vlaamse onderwijswereld aan het woord. Dit keer wisten we niemand minder dan Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits te strikken voor een interview. Het werd geen nostalgische terugblik, maar een nog altijd bevlogen - Quo Vadis.

Wat staat er op het spel voor het onderwijs in de komende beleidsperiode? In de aanhef naar de nakende verkiezingen legden wij de vraag voor een secretaris-generaal van de Christelijke Onderwijscentrale Koen Van Kerkhoven. Hij raakt een aantal krachtlijnen aan die het COC voor de komende jaren vooropstelt.

In de reeks ‘De toekomst van ons onderwijs’ geven we het woord aan experts uit de Vlaamse onderwijswereld. In dit opiniestuk geeft prof. dr. Wouter Duyck zijn visie op de accentverschuiving in ons onderwijs van cognitieve naar maatschappelijke vaardigheden. Vindt die beweging werkelijk plaats? Wat zijn de effecten? En moeten we ons daarover verheugen of zorgen maken?

In de reeks ‘De toekomst van ons onderwijs’ laten we het woord aan experts uit de Vlaamse onderwijswereld. Dit keer is het de beurt aan prof. dr. Tessa Kieboom. Ze vertelt over haar janusverhouding met het onderwijs. Over haar grote liefde voor het lesgeven, maar ook: over het antiquariaat dat volgens haar nog te vaak onze scholen beheerst.

Vijftien jaar geleden verschenen de eerste online leerplatformen op de markt. Schoorvoetend, zoals dat gaat met zowat elke nieuwe technologie. Intussen zijn de platformen mainstream. Waarom de Scoodles, Bingels en Smartschools van deze wereld meer zijn den administratieve tijdvulling? Ze stroomlijnen en differentiëren het didactisch proces.

Scoodle Play is het nieuwe online oefenplatform van uitgeverij Plantyn. Lagereschoolkinderen kunnen er aan de slag met oefeningen voor rekenen en taal. Lien Van Looy is projectverantwoordelijke voor Scoodle Play en legt uit wat de troeven zijn van dit nieuwe online platform.

Ann Osselaer is directrice van OLV Kruibeke, een basisschool die al jaren werkt met een digitaal leer-en oefenplatform. Zij is overtuigd van de vele voordelen voor leerkrachten en leerlingen. Benjamen Firlefyn is onderwijzer in het vijfde leerjaar van deze school en enthousiast gebruiker van het digitaal oefenplatform.

In de reeks ‘De toekomst van ons onderwijs’ interviewen we experts uit de Vlaamse onderwijswereld. Dit keer is Martin Valcke aan het woord. Volgens hem zijn er vier belangrijke werven in onderwijs. Vier uitdagingen waar we best zo snel mogelijk werk van maken.

In de reeks ‘De toekomst van ons onderwijs’ interviewen we experts uit de Vlaamse onderwijswereld. Vandaag nemen we je mee in de onderwijsvisie van Kris Van den Branden, auteur van het boek (7de druk) Onderwijs voor de 21ste eeuw: “Het curriculum moeten we fundamenteel veranderen, niet de didactiek.”

Leerrijk startte vorig jaar met de reeks: de toekomst van ons onderwijs. We interviewen daarvoor verschillende experts uit de Vlaamse onderwijswereld. Deze keer is dat: Marc de Bel, 13 jaar lang meester in het vierde leerjaar en gevierd jeugdauteur. Wat zijn volgens hem de belangrijkste onderwijsuitdagingen in de komende jaren? Het antwoord van Marc de Bel is een pleidooi voor meer actief leven, minder passief beleven.

Leerrijk startte vorig jaar met de reeks: de toekomst van ons onderwijs. We interviewen daarvoor verschillende experts uit de Vlaamse onderwijswereld. Deze keer is dat: Karin Heremans, directrice van het Koninklijk Atheneum Antwerpen en experte deradicalisering. Wat worden volgens haar de belangrijkste onderwijsontwikkelingen in de komende jaren?