75 jaar samen leren: inspireren in het onderwijs: vleugels geven aan de volgende generatie

Er zijn dagen dat je als leerkracht naar huis gaat met een gevoel van voldoening. Dagen waarop je voelt dat je écht iets hebt bereikt. Niet omdat je een hoofdstuk hebt afgewerkt uit het handboek, niet omdat alle toetsen gemaakt zijn, maar omdat je een vonk hebt zien overspringen. Omdat een leerling plotseling begreep waarom iets belangrijk is. Omdat je een kind hebt zien groeien.

Maar hoe creëer je die momenten? Wat maakt een leerkracht inspirerend? Is het de methode die ze hanteren, de kennis die ze bezitten? Of is het iets veel fundamentelers? Voor het 75-jarig jubileum van Plantyn gingen we in gesprek met drie onderwijsprofessionals die dagelijks het verschil maken in de klas: Krista Luwel, leerkracht Engels en coördinator bovenbouw, Fabienne Vanbrabant, zorgleerkracht en Jan De Groote, gepensioneerd directeur. Hun verhalen maken duidelijk dat enthousiasmeren minder draait om wat je onderwijst en meer om hoe je leerlingen tegemoet treedt.

Het gaat om de persoon, niet om de methode

Aan de hand van de stelling: “De grootste inspiratie in onderwijs komt niet uit beleid of methodes, maar uit mensen in de klas”, gingen de deelnemers met elkaar in gesprek over de kern van bevlogen onderwijs. Wat inspireert leerkrachten? En belangrijker nog: hoe blijven we onze leerlingen boeien?

"Uiteraard is er een beleid en een visie nodig waar je als lerarenkorps achterstaat", stelt Krista Luwel. "Maar uiteindelijk krijgen leerkrachten toch wel het meeste energie uit de wisselwerking met de leerlingen”, verduidelijkt ze.

Die uitspraak raakt de kern van wat onderwijs is. Natuurlijk is een sterk beleid belangrijk. Natuurlijk helpt een doordachte methode. Maar uiteindelijk maken niet die dingen het verschil: het zijn de mensen die ze hanteren. Het is de leerkracht die een kind ziet, die voelt wanneer iets aanslaat, die weet wanneer hij of zij moet bijsturen.

Vleugels geven

Fabienne Vanbrabant omschrijft het met een prachtige beeldspraak: “Juf, je gaf me vleugels”.

Vleugels geven. Wat een mooie manier om te beschrijven wat een gedreven leerkracht doet. Het gaat niet om kennisoverdracht in een vacuüm. Het gaat erom dat je leerlingen de ruimte geeft om te vliegen, om hun eigen talenten te ontdekken en hun eigen weg te vinden.

“Ook bij leerlingen die eigenlijk niet graag naar school komen, kan net die aanstekelijke connectie een groot verschil maken”, voegt ze toe.

Volgens Fabienne zijn het vaak de kinderen die worstelen, die niet meteen zien waarom school belangrijk is, die die extra steun nodig hebben om toch door te gaan. En daar ligt de kunst van inspireren: je geeft niet op. Je blijft zoeken naar die vonk. Naar wat een leerling drijft. Naar de manier waarop je wél bij hen binnenkomt.

De bagage van ervaring

Het gesprek komt ook op een onderwerp dat soms gevoelig ligt: het verschil tussen jonge en ervaren leerkrachten. Onze onderwijsprofessionals formuleren het op een manier die beide groepen recht doet:

"Hoe langer je lesgeeft, hoe meer je met verschillende klassen en leerlingen omgaat, hoe meer je kinderen kunt prikkelen. Want je draagt heel wat ervaring mee", stelt Fabienne.

Die bagage, daar zit de kracht van ervaren leerkrachten. Ze hebben situaties al eens eerder gezien. Ze herkennen patronen. Ze weten uit ervaring wat werkt en wat niet werk bij leerlingen. Met deze kennis kunnen ervaren onderwijzers ook jonge leerkrachten verrijken.

Jan De Groote voegt daar meteen aan toe: "Ook wij kunnen van de jonge generatie leerkrachten veel leren." En dat is een cruciaal inzicht. Ervaring is belangrijk, maar frisheid, enthousiasme en nieuwe inzichten zijn dat ook. De kunst is om beide te waarderen en van elkaar te leren.

Onderling inspireren

Via open klassenweken, lessenobservaties en het openstellen van lessen voor collega's kunnen leerkrachten van elkaar leren. En zoals Krista mooi verwoordt:

"Soms zijn het hele kleine dingen: ideeën of tools die iemand anders gebruikt, die jou kunnen inspireren om een les op een andere manier te geven."

Het hoeven geen grote revelaties te zijn. Geen complete onderwijshervormingen. Soms is het gewoon een slimme manier om een les te beginnen. Een handige tool om leerlingen te activeren. Een creatieve aanpak om een moeilijk concept uit te leggen. Die kleine dingen, daar zit vaak de grootste kracht.

Wat kunnen we leren?

Als we iets kunnen leren van dit gesprek, dan is het wel dat inspireren niet iets is wat je kunt aanleren uit een handleiding. Je kunt technieken leren, methodes beheersen, didactische vaardigheden ontwikkelen… en dat is allemaal erg waardevol. Maar echt bevlogen zijn, dat komt van binnenuit.

Het komt van leerkrachten die zichzelf blijven ontwikkelen, die van elkaar durven te leren, die openheid tonen naar hun collega's. Het komt van teams die ruimte creëren voor experiment en uitwisseling. Het komt van scholen die begrijpen dat investeren in leerkrachten investeren is in de motivatie van leerlingen.

En misschien wel het allerbelangrijkste: het komt van leerkrachten die begrijpen dat elk kind anders is. Die bereid zijn om die ene leerling op een andere manier te benaderen dan de andere. Die blijven zoeken naar manieren om elk kind de vleugels te geven die ze nodig hebben om te vliegen.

Benieuwd naar het volledige gesprek?

Dit artikel maakt deel uit van de videoreeks "75 jaar samen leren" van Plantyn. Bekijk het volledige gesprek over vernieuwen op www.plantyn.com/75jaar